Türkiye Futbol Ülkesi Mi?
Futbol… Ah, futbol! Hepimizin tutkusu, kimimizin umudu, kimimizin ise her hafta düzenli olarak yaşadığı kâbus. Türkiye’de futbolun yeri tartışılmaz. Herkesin bir futbol takımı var, herkesin bir futbol hikayesi var, hatta bazen öyle bir hikaye var ki, o kadar komik ki, insan kendine “Ya bu kadarını ben de hayal edemezdim” diyor. Ama soruyorum şimdi: Türkiye futbol ülkesi mi? Yoksa biz sadece futbolla uyutulmuş bir millet miyiz?
Bir Yerde Hepimiz Futbolu Konuşturuyoruz
İzmir’de yaşayan 25 yaşında, etrafında sürekli şaka yapan ama içten içe her şeyi fazlasıyla düşünen biri olarak, futbolun Türkiye’deki yeri hakkında birkaç şey söylemeden geçemeyeceğim. Ya da aslında şöyle diyeyim: Herhangi bir akşam, şehri sessiz ve sakin bulduğunda futbolun asla yok sayılmadığı bir Türkiye’de yaşıyoruz. Gerçekten de, futbola olan ilgiyi bir insanın evinde ne kadar çamaşır olduğunu anlamaya çalışarak değerlendirebilir misiniz? Mesela biri, “Abi bu hafta maç var mı?” diye sorarsa, içinde bulunduğumuz toplumu incelemek adına bunu çok iyi bir gözlem aracı olarak kullanabiliriz.
Futbol, Bizim İçin Bir Kimlik, Bir Aidiyet
Futbolu tartışmak gerçekten de ülkemizde çok geniş bir alanda yapılıyor. Kimimiz futbola olan ilgiyi bir spor olarak görüyor, kimimizse gerçekten bir yaşam tarzı olarak. Futbolu izlerken sadece topun peşinden koşan 22 adamı görmekle kalmıyoruz, o maç boyunca yaşadığımız duygusal çöküşleri de bir şekilde paylaşıyoruz. İstediğiniz kadar “Futbolun önemi sadece sporla sınırlı” deyin ama bir futbol taraftarının gözlerine bakınca, o maçın sadece bir oyun olmadığını anlıyorsunuz.
O yüzden, Türkiye futbol ülkesi mi? Sorusu şu soruyla birleşiyor: “Futbol, bu ülkenin kimliğinin bir parçası mı?” Eğer cevabınız “Evet”se, o zaman evet, futbol bizim için bir kimlik, bir aidiyet. Ama tabii ki bu kimlik, bazen tek bir maçtan sonra alt üst olabiliyor. Düşünün, bir gün takımınız şampiyon olur, herkes mutlu ve coşkulu; ertesi gün, o takım kaybettiğinde, sokakta yürürken insanların yüzündeki kasveti görmek de cabası.
Futbolun Komik Yanları: İç Sesimle Yorumlayalım
Bazen hayat, futbolun verdiği hüsranla başlar. Özellikle derbiler, efsanevi anlar… İzmir’de bir kafede oturuyorum, arkadaşlarla maç izliyoruz. Fakat içimde bir huzursuzluk var. “Ya, bu maçı kaybedersek?” diyorum. Tabii, arkadaşlarım “Hadi be, ne olacak ki?” diyor. Ama iç sesim var ya, o bana acı acı sesleniyor: “Kaybederlerse, hayatının geri kalanında her anı, senin üzerinden gönderecekler.” Gerçekten de öyle oluyor. Eğer bizim takımlar kaybederse, en yakın arkadaşınızla bir sonraki karşılaşmada şaka yapmaktan korkarsınız.
İç sesim: “Yahu, ben niye bir futbol takımına bu kadar bağlandım ki? Sanki şampiyon oldum da ne olacak? Yine aynı trafik, yine aynı kahvehaneler…” Ama bir bakıyorum, arkadaşımın biri ağlamaya başlıyor. Evet, kaybetmişiz. Ama biz bir takım olarak kaybetmişiz. Sanki hep birlikte suçluyuz.
Bir De Futbolu Anlatan Çocuklar Var
Ve işin en komik yanı, çocukların futbol hakkında yaptıkları açıklamalar. Herkes “Ooo, bu çocuk futbolu gerçekten seviyor” diyecek ama çocuklar bazen bizden bile daha gerçekçi. Benim 6 yaşındaki kuzenim, geçenlerde şöyle dedi: “Abi, ben hiç anlayamadım bu futbol işini. 11 kişi sahaya çıkıp, topu bir yere atmaya çalışıyorlar. Ama kimse topu tutamıyor!” Haklı. O da, futbolu bizler gibi eğlenceli bir şey olarak değil, daha çıplak bir gözle bakıyor. “Ama, abi, biz hep futbola çok değer veriyoruz, diyorlar,” diye ekliyor. Evet, çocuklar bazen en doğru çıkarımları yapabiliyor.
Türk Futbolunun Vazgeçilmez Unsurları: Tribünler, Bağırmalar ve Tahterevalli
Bir de Türk futbolunun şu tahterevalli gibi hali var: Sizin takımınızın oyuncusu müthiş bir gol atar, ama sonrasında herkes sahada birbirini yumrukluyor gibi gözükür. Tüm taraftarlar arasında o an, “Bizim takımın futbolu değil, bizim takımın karakteri önemli” gibi cümleler dönüyor. İnanın, izlerken zaman zaman sinematik bir yapım izliyor gibi hissediyorum. Her şey o kadar dramatik, o kadar aşırı.
Ve tabii ki tribünler… Türkiye’de futbol sadece sahada oynanan bir oyun değil, aynı zamanda bir gösteriye dönüşüyor. Takımın gol atıp atmadığına bağlı olarak tribünlerin ruh hali değişiyor. Bir dakika önce hep birlikte coşkuyla bağıran insanlar, diğer dakika hemencecik surat asıp birbirlerine tekmeler atabiliyor. Anlatmaya çalıştığım şey, futbolun ülkemizde duygusal anlamda bir tahterevalli gibi olmasından başka bir şey değil.
Türkiye Futbol Ülkesi Mi? Kesinlikle Evet!
Peki, sonuca gelecek olursak… Türkiye futbol ülkesi mi? Kesinlikle evet! Ama bazen bu ülke, futbolu o kadar çok seviyor ki, zaman zaman gözden kaçırabiliyoruz: Futbol sadece bir oyun değil, aynı zamanda bir duygu. Bu duygular bazen coşkunluk, bazen sinir ve hayal kırıklığı olabiliyor. Ama her halükarda, Türkiye’de futbol sadece bir aktivite değil; bir kültür, bir aidiyet, bir yaşam tarzı.
Gün sonunda, her ne kadar kaybetsek de, kazansak da bir şekilde hep bu futbol konuşuluyor. Ya da belki de en doğru cevap şudur: Futbol, Türkiye’nin içsel çelişkisi. Hem istediğimiz gibi, hem istemediğimiz gibi, ama her zaman var. Ve hayat, bir futbol maçına benziyor: Kaybedebilirsiniz, ama bazen kaybettiğinizde bile o kaybı bir ders gibi kabul ediyorsunuz.
Futbol ülkesi olmasak da, belki de sadece futbolu sevmekle yetinmeyen bir milletiz.