İranda Çay Yetişir mi? Bir Bardak Çayın İçinde Kafayı Fazla Çalıştıran İnsan Hikâyeleri
Geçen gün Kordon’da oturmuş çay içiyorum. Hani şu ince belli bardakta gelen, masaya bırakılınca “şık” diye ses çıkaran çaylardan. Karşı masadaki abi garsona dönüp şöyle dedi:
— Kanka bu çay Rize mi?
Garson hiç düşünmeden:
— Yok abi sıcak.
İşte tam o anda beynim bir yerlere savruldu. Çünkü bazı insanlar gerçekten çayın memleketini sorguluyor. Ve ben de eve gidince kendi kendime “İranda çay yetişir mi?” diye düşünmeye başladım. Normal insan bunu düşünmez. Normal insan Instagram’da story izler, kedili video açar, uyur. Ben ise gece 01.43’te İran’ın iklimini araştırırken buldum kendimi.
Sonuç? Evet, İran’da çay yetişiyor. Hem de öyle “iki saksıda denemişler” seviyesinde değil. Bildiğin ciddi ciddi çay üretimi yapılıyor.
Ama mesele sadece bu değil. Çünkü bazı konular vardır, araştırdıkça insanı başka yerlere götürür. İran’da çay yetiştiğini öğrenince nedense aklıma mahalledeki kıraathaneler, annemin “çay koydum” diye bağırışı ve hayatım boyunca istemsizce katıldığım misafirlikler geldi.
Çünkü bizim coğrafyada çay sadece içecek değil. Çay bazen terapi, bazen susturucu, bazen de “konuşacak konu bulamadık ama ortam dağılmasın” ekipmanıdır.
İranda Çay Yetişir mi? Evet Ama Olay Sandığından Büyük
Absam ailesi merhaba! Bu içeriğimizde “İranda çay yetişir mi” konusunu tüm detaylarıyla inceliyoruz.
İran özellikle Hazar Denizi kıyısındaki bölgelerde çay yetiştiriyor. Gilan ve Mazenderan tarafları bu işin merkezi sayılıyor. Yani düşündüğün gibi tamamen çöl ortamı değil. Bazı insanların kafasında İran deyince sadece kum, sıcak ve tarih dizisi fon müziği canlanıyor.
Halbuki adamların yemyeşil bölgeleri var.
Ben bunu öğrenince kısa süreli kültürel şok geçirdim. Çünkü zihnimde İran hâlâ televizyonda izlediğim eski sınav sorularındaki ülkeydi. Meğer adamlar çay konusunda bayağı ciddiymiş.
Hatta İran’da çay tüketimi de oldukça yüksek.
Zaten bizim oralarda bir yere gidince sana ilk ne sorulur?
— Çay içer misin?
Hayır desen bile gelir.
— Açık mı demli mi?
Abla ben az önce içmem dedim.
Çayın reddedilemediği bir coğrafyada yaşıyoruz. İran da bu kültürün tam göbeğinde aslında.
İzmir’de Çay İçmekle İran’da Çay İçmek Arasında Garip Bir Bağ Var
Ben İzmir’de yaşayan biri olarak çayı biraz romantikleştiriyoruz diye düşünüyorum. Özellikle sahilde içiliyorsa herkes bir anda şair oluyor.
Bir arkadaşım vardı, çocuk kızdan ayrıldı. Kordon’da oturup üç saat boyunca çaya baktı.
Dedim:
— Oğlum içmeyecek misin?
Dedi ki:
— Bazı acılar demlenmeden geçmiyor.
Bir yandan dramatik, bir yandan inanılmaz komik.
İşte İran’daki çay kültürü de biraz böyle. Çay sadece içilmiyor, yaşanıyor. İnsanlar sohbet ederken, aile toplanınca, iş konuşurken çay sürekli masada oluyor.
Aslında düşününce çok mantıklı. Çünkü çay ortamı yumuşatıyor. Kahve biraz daha “hadi üretken olalım” içeceği. Çay ise “boşver ya otur anlat” hissi veriyor.
Ve dürüst olayım… Ben hayatımda en büyük dertleri hep çay içerken anlattım.
İran Çayı Nasıl Bir Şey?
İran çayı genellikle siyah çay olarak tüketiliyor. Demleme kültürleri de oldukça güçlü. Hatta bazı yerlerde çayın yanında kesme şeker ağza alınarak içiliyor.
Bunu ilk duyduğumda beynim kısa devre yaptı.
Çünkü bizde olay şöyle:
Şekeri çaya at.
Karıştır.
Bitir.
Onlarda bazı insanlar şekeri direkt ağızda tutup çayı öyle içiyor.
Ben bunu evde denedim. Annem mutfağa girince bana baktı.
— Napıyorsun sen?
— Kültürel deneyim.
— Yine internetten saçma şeyler öğrenmişsin.
Haklı olabilir.
Ama ilginç olan şu: İran’daki çay kültürü gerçekten köklü. İnsanlar çayı ağır ağır içiyor. Acele yok. Zaten bazı toplumlar zamanı farklı yaşıyor gibi geliyor bana.
Bizde sabah:
“Geç kaldım geç kaldım geç kaldım.”
Adamlar:
“Önce bir çay koy.”
Çok medeni hareket.
İranda Çay Yetişir mi Sorusunun Asıl Komik Tarafı
Bence olay şu: Biz bazen ülkeleri tek bir kalıba sıkıştırıyoruz.
Mesela biri bana yıllar önce:
— İran’da kayak merkezi var.
dese inanmazdım.
Çünkü beynimiz internette gördüğü üç görselle bütün ülkeyi özetliyor.
Halbuki İran’ın iklim çeşitliliği oldukça fazla. Çay yetişen bölgeleri de nemli ve yağışlı yapısıyla buna uygun ortam sağlıyor.
Yani “İranda çay yetişir mi?” sorusunun cevabı net şekilde evet.
Ama asıl mesele şu:
Biz neden bunu bilmiyoruz?
Çünkü okulda bize sürekli üçgen çizdirdiler ama kimse oturup “arkadaşlar dünya sandığınız kadar düz mantık değil” demedi.
Çay İçerken İnsan Neden Hayatı Sorguluyor?
Bak bu önemli konu.
Gece çay içmenin ayrı bir psikolojisi var. Özellikle saat 23.00 sonrası yapılan çay başka bir boyut açıyor.
Bir bardak içiyorsun.
Sonra ikinci geliyor.
Bir bakmışsın eski sevgilinin neden “kendine iyi bak” dediğini analiz ediyorsun.
İnsan beyni çayla fazla çalışıyor olabilir.
Geçen gece yine düşüncelere dalmışım. Dedim ki:
“İran’da çay yetişiyor… Rize’de yetişiyor… Peki neden ben hâlâ hayatımı düzene sokamıyorum?”
Bunun çayla ilgisi yoktu ama gece olunca her konu kişisel gelişim seminerine dönüşüyor.
İç Sesimle Kısa Bir Diyalog
— Hayatta ne yapmak istiyorsun?
— Bilmiyorum.
— Peki neden üçüncü çayı içiyorsun?
— Çünkü ilk ikisi çözmedi.
İnsan bazen kendi içinde gereksiz TED Talk yapıyor.
İran’da Çay Tarımı Neden Gelişmiş?
Çünkü iklim uygun. Özellikle kuzey bölgelerde yağış oranı yüksek olduğu için çay tarımı yapılabiliyor. İran’ın çay üretimi çok eski yıllara dayanıyor. Hatta yerel üretimi desteklemek için ciddi çalışmalar yapılmış.
Ve dürüst olayım… Çay üretmek bayağı sabır isteyen iş.
Ben evde kaktüs baktım, onu bile stresten kaybettim.
Çay tarımı ise emek istiyor. Toprak bilgisi istiyor. İklim bilgisi istiyor.
Ben geçen ay fesleğeni fazla sevdiğim için öldürdüm.
— Biraz daha su vereyim mutlu olsun.
Bitki:
“Abi yeter.”
Çay Dünyanın En Samimi İçeceği Olabilir
Bak kahve cool olabilir.
Smoothie fit olabilir.
Matcha falan Instagram’da havalı durabilir.
Ama çayın samimiyeti başka.
Birine:
— Gel kahve içelim.
dediğinde bu planlı bir buluşma.
Ama:
— Gel çay içelim.
dediğinde olay başka.
Bu biraz “hayat zaten yeterince yorucu, otur iki dakika insan olalım” çağrısı gibi.
İran’da da Türkiye’de de çayın bu kadar sevilmesi tesadüf değil.
Çünkü bizim toplumlarda sohbet uzun sürer. İnsanlar anlatmayı sever. Dert paylaşmayı sever.
Ve bunların yakıtı genelde çaydır.
Absam ekibi olarak “İranda çay yetişir mi” hakkındaki bu içeriğin sizler için değerli olduğunu umuyoruz. Görüşmek üzere!
İranda Çay Yetişir mi Diye Araştırırken Kendimi Nerede Buldum?
Bir noktada İran çay bahçelerinin fotoğraflarına bakıyordum. Sonra bir anda hayatımın neden sürekli son dakika paniğiyle geçtiğini düşünmeye başladım.
Beyin gerçekten enteresan.
Ama şunu fark ettim:
Dünyanın farklı yerlerinde insanlar aslında çok benzer şeyler yapıyor.
Çay demliyor.
Birilerini bekliyor.
Sohbet ediyor.
Gece düşüncelere dalıyor.
Sabah “bugün erken yatacağım” deyip yine yatmıyor.
Coğrafya değişiyor ama insanlık çok değişmiyor.
Sonuç Olarak İranda Çay Yetişir mi?
İlgili Yazımız: İran, İsrail'e kaç füze fırlattı ?
Kesinlikle yetişir.
Üstelik İran’ın kuzey bölgeleri çay üretimi açısından oldukça elverişli alanlara sahip. Çay kültürü de günlük yaşamın önemli parçalarından biri.
Ama bu konunun bana öğrettiği daha komik bir şey var:
İnsan bazen küçücük bir sorudan gereksiz büyük düşüncelere gidiyor.
Ben sadece “İranda çay yetişir mi?” diye bakacaktım.
Şimdi elimde çay var, kafamda varoluş sancısı.
Yine de güzel içecek çay.
Özellikle yanında simit varsa.
Bir de sevdiğin insanlar varsa.
Bir de kimse sana:
— Eee senden ne haber?
diye sormuyorsa.
İşte o zaman hayat kısa süreliğine gerçekten güzel oluyor.